Kontrole sanitarne i inspekcje graniczne przy imporcie

Import żywności, produktów pochodzenia zwierzęcego, roślin, materiałów do kontaktu z żywnością oraz innych towarów regulowanych może wymagać uzyskania wyniku kontroli właściwej inspekcji przed zakończeniem odprawy celnej.

Agencja Celna P&P pomaga ustalić możliwe wymagania, sprawdzić dokumenty i przygotować formalności powiązane ze zgłoszeniem celnym. Zakres kontroli zależy jednak od konkretnego produktu i nie można go określić wyłącznie na podstawie ogólnej nazwy handlowej.

Która inspekcja może być właściwa?

Państwowa Inspekcja Sanitarna – żywność niezwierzęca i materiały do kontaktu z żywnością

Graniczna kontrola sanitarna może dotyczyć żywności pochodzenia niezwierzęcego oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, które znajdują się w odpowiednich wykazach krajowych albo podlegają szczególnym warunkom przywozu wynikającym z prawa UE.

Kontrola może obejmować ocenę dokumentów, kontrolę identyfikacyjną, oględziny przesyłki i pobranie próbek do badań. Nie każda żywność pochodzenia niezwierzęcego jest kontrolowana w identyczny sposób i z taką samą częstotliwością.

Inspekcja Weterynaryjna – zwierzęta i towary pochodzenia zwierzęcego

Kontrola weterynaryjna dotyczy między innymi żywych zwierząt, produktów pochodzenia zwierzęcego, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, materiału biologicznego, siana i słomy oraz określonych produktów złożonych.

Przesyłka może wymagać wejścia przez właściwy punkt kontroli granicznej, pochodzenia z dopuszczonego państwa i zatwierdzonego zakładu, właściwego świadectwa oraz wcześniejszego zgłoszenia w systemie TRACES NT. Dla produktów stosuje się dokument CHED-P, a dla żywych zwierząt CHED-A.

PIORiN – rośliny, produkty roślinne i inne przedmioty

Granicznej kontroli fitosanitarnej mogą podlegać rośliny, produkty roślinne i inne przedmioty stwarzające ryzyko rozprzestrzeniania agrofagów. W zależności od towaru wymagane może być świadectwo fitosanitarne, zgłoszenie w TRACES NT i dokument CHED-PP.

Wymagania mogą dotyczyć także drewnianego materiału opakowaniowego. Palety, skrzynie i drewno mocujące powinny spełniać odpowiednie wymagania, w tym standard ISPM 15, jeżeli ma on zastosowanie.

Ważne od 6 marca 2026 r.: inspektor prowadzący graniczną kontrolę fitosanitarną nie zakończy dokumentu CHED-PP, dopóki nie zostanie uiszczona opłata za kontrolę. Warto uwzględnić płatność w harmonogramie odprawy.

IJHARS – jakość handlowa artykułów rolno-spożywczych

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych kontroluje jakość handlową określonych artykułów rolno-spożywczych sprowadzanych z zagranicy. Kontrola może obejmować dokumentację, oznakowanie, cechy produktu, świeże owoce i warzywa oraz produkty ekologiczne.

Zakres IJHARS nie jest tożsamy z kontrolą bezpieczeństwa zdrowotnego wykonywaną przez PIS lub Inspekcję Weterynaryjną. Jedna przesyłka może wymagać udziału kilku organów.

Zabawki i kosmetyki – odrębna ścieżka zgodności

Zabawki i kosmetyki podlegają odrębnej ścieżce zgodności niż graniczna kontrola żywności:

• Zabawki podlegają przepisom bezpieczeństwa produktów i nadzorowi rynku. Importer powinien zweryfikować między innymi dokumentację zgodności, oznakowanie CE, identyfikację producenta i importera, ostrzeżenia oraz instrukcje w wymaganym języku.
• Kosmetyki muszą mieć osobę odpowiedzialną w UE, raport bezpieczeństwa, dokumentację produktu i zgłoszenie w portalu CPNP przed wprowadzeniem do obrotu. Samo zgłoszenie CPNP nie jest potwierdzeniem zgodności ani bezpieczeństwa produktu.

Organy celne lub nadzoru rynku mogą zatrzymać przesyłkę w razie podejrzenia niezgodności, ale nie jest to ta sama procedura co obowiązkowa graniczna kontrola sanitarna żywności.

TRACES NT i dokumenty CHED

TRACES NT jest unijną platformą służącą do zgłaszania, certyfikowania i monitorowania określonych przesyłek zwierząt, produktów pochodzenia zwierzęcego, żywności i pasz pochodzenia niezwierzęcego oraz roślin.

Dokument CHED nie zastępuje świadectwa zdrowia lub świadectwa fitosanitarnego wystawionego przez właściwy organ państwa trzeciego, jeżeli takie świadectwo jest wymagane. Jest dokumentem wejścia, w którym rejestrowany jest przebieg i wynik kontroli w UE.

Single Window na PUESC – wnioski do kontroli sanitarnej

Wnioski o graniczną kontrolę sanitarną żywności pochodzenia niezwierzęcego oraz materiałów do kontaktu z żywnością można składać elektronicznie przez usługę Single Window na PUESC.

Według informacji opublikowanej przez GIS 24 lutego 2026 r. usługa jest obecnie przeznaczona do dobrowolnego korzystania, przy czym planowane jest wprowadzenie obowiązku jej stosowania przez importerów. Termin obowiązkowego wdrożenia nie został jeszcze określony. Elektroniczne świadectwo uzyskane w Single Window można powiązać ze zgłoszeniem w AIS/IMPORT PLUS, deklarując właściwy dokument i numer rozstrzygnięcia.

Jakie informacje są potrzebne do ustalenia wymagań?

Do wstępnej analizy najlepiej przygotować:

• dokładną nazwę i opis produktu,
• proponowany kod CN lub HS,
• pełny skład i procentowy udział składników,
• sposób przetworzenia, konserwacji i pakowania,
• przeznaczenie produktu: spożywcze, paszowe, techniczne, do dalszej produkcji lub sprzedaży detalicznej,
• kraj pochodzenia, kraj wysyłki i planowane miejsce pierwszego wejścia do UE,
• dane producenta i numer zakładu, jeżeli ma zastosowanie,
• wzór etykiety i instrukcji,
• planowaną ilość, masę, rodzaj opakowania i temperaturę transportu,
• informację o statusie ekologicznym i innych deklarowanych właściwościach.

Dokumenty, które mogą być wymagane

Zależnie od towaru i właściwej inspekcji mogą być potrzebne między innymi:

• faktura handlowa, packing list i dokument transportowy,
• specyfikacja produktu i skład surowcowy,
• świadectwo zdrowia lub świadectwo weterynaryjne,
• świadectwo fitosanitarne,
• certyfikaty analizy i wyniki badań laboratoryjnych,
• deklaracja zgodności materiału do kontaktu z żywnością,
• potwierdzenie zatwierdzenia państwa lub zakładu eksportującego,
• dokument CHED albo dane potrzebne do jego utworzenia,
• wzór oznakowania w języku polskim,
• świadectwo kontroli produktu ekologicznego, jeżeli ma zastosowanie,
• pełnomocnictwo lub upoważnienie do działania w imieniu importera.

Jak przebiega przygotowanie importu?

1. Analiza przed zakupem – ustalamy możliwy kod CN, skład, pochodzenie i właściwe organy.
2. Weryfikacja dopuszczalności – sprawdzamy, czy kraj, producent, zakład i towar mogą zostać wprowadzone do UE.
3. Kontrola dokumentów przed wysyłką – porównujemy świadectwa, specyfikację, etykiety i dane transportowe.
4. Ustalenie miejsca wejścia – przesyłka musi trafić do punktu właściwego dla danej kategorii kontroli.
5. Prenotyfikacja lub wniosek – przygotowujemy dane do TRACES NT, Single Window lub właściwego systemu inspekcji.
6. Kontrola urzędowa – organ przeprowadza kontrolę dokumentów, identyfikacyjną lub fizyczną i może pobrać próbki.
7. Odprawa celna – po uzyskaniu wymaganego rozstrzygnięcia dokument jest wykazywany w zgłoszeniu celnym.

Możliwe wyniki kontroli

W zależności od przepisów i stanu przesyłki organ może:

• wydać pozytywny wynik i dopuścić przesyłkę do dalszej procedury,
• zażądać dodatkowych dokumentów lub wyjaśnień,
• przeprowadzić kontrolę fizyczną albo pobrać próbki do badań,
• zezwolić na określone działania naprawcze, jeżeli przepisy i charakter niezgodności na to pozwalają,
• odmówić wprowadzenia towaru,
• nakazać zwrot, zniszczenie lub inne postępowanie z przesyłką.

Koszty magazynowania, przeładunku, badań, kontroli, zwrotu lub zniszczenia przesyłki mogą obciążyć podmiot odpowiedzialny za towar. Nie każda niezgodność prowadzi jednak automatycznie do tego samego rozstrzygnięcia.

Czego nie można zagwarantować?

Najczęstsze błędy importerów

• zamówienie towaru przed ustaleniem, czy jego import jest dozwolony,
• wybór niewłaściwego punktu wejścia do UE,
• brak wcześniejszego zgłoszenia w TRACES NT,
• niezgodność numeru partii, masy lub danych producenta między dokumentami,
• świadectwo wystawione według niewłaściwego wzoru lub przez niewłaściwy organ,
• brak zatwierdzenia zakładu eksportującego,
• zbyt ogólny opis produktu i brak pełnego składu,
• brak polskiego oznakowania przed wprowadzeniem produktu do obrotu,
• utożsamianie kontroli jakości handlowej z kontrolą bezpieczeństwa zdrowotnego,
• założenie, że posiadanie certyfikatu prywatnego zastępuje wymagane świadectwo urzędowe.

Najczęściej zadawane pytania