Najważniejsze: Karnet ATA ułatwia czasowy wywóz i przywóz określonych towarów, np. sprzętu targowego, zawodowego lub próbek, bez standardowej zapłaty należności przywozowych, pod warunkiem prawidłowego użycia i terminowego powrotnego wywozu. Od 2026 r. trwa przejście na cyfrowy system eATA, dlatego format dokumentu trzeba dopasować do całej trasy.
Jeżeli Twoja firma wywozi sprzęt na zagraniczne targi, realizuje zlecenia wymagające specjalistycznych urządzeń albo prezentuje próbki handlowe poza Unią Europejską, karnet ATA może uprościć formalności związane z czasowym przemieszczaniem towarów.
Od 1 czerwca 2026 roku rozpoczął się pierwszy etap praktycznego wdrażania cyfrowego systemu eATA. Nie oznacza to jednak natychmiastowej likwidacji papierowych karnetów. W latach 2026–2027 obowiązuje okres przejściowy, w którym właściwy format dokumentu zależy od całej trasy podróży i gotowości poszczególnych administracji celnych.
Na tej stronie wyjaśniamy, czym różni się papierowy karnet ATA od eATA, jak działa cyfrowa odprawa i kiedy nadal trzeba posiadać dokument papierowy. W sprawach dotyczących innych form czasowego przywozu lub wywozu sprawdź również naszą usługę odprawy czasowej.
Co to jest karnet ATA?
Karnet ATA jest międzynarodowym dokumentem celnym, który zastępuje krajowe dokumenty celne przy czasowym przywozie określonych towarów. Pełni również funkcję gwarancji dla potencjalnych należności celnych i podatkowych.
W praktyce umożliwia czasowy przywóz towarów do państwa uczestniczącego w systemie bez konieczności każdorazowego wpłacania depozytu odpowiadającego cłu i podatkom, pod warunkiem przestrzegania wymogów procedury, w szczególności terminowego powrotnego wywozu towaru.
W Polsce wniosek o wydanie karnetu ATA składa się do Krajowej Izby Gospodarczej. Możliwość złożenia wniosku online nie przesądza jednak, czy na granicy będzie używana wyłącznie forma cyfrowa, papierowa czy oba formaty.
Co to jest eATA i jak działa?
eATA nie jest odrębnym rodzajem odprawy ani innym zakresem gwarancji. Jest cyfrowym systemem obsługi karnetu ATA i jego całego cyklu: od wydania, przez przygotowanie deklaracji i operacje graniczne, aż po rejestrowanie transakcji oraz ewentualnych roszczeń.
Posiadacz cyfrowego karnetu otrzymuje dane pozwalające pobrać dokument do aplikacji ATA Carnet App albo obsługiwać go przy użyciu rozwiązania ATA Carnet Desktop. Przed odprawą przygotowuje odpowiednią deklarację, a następnie przedstawia organowi celnemu kod QR lub kod transakcji. Funkcjonariusz sprawdza dane towarów i zatwierdza operację w systemie.
Aktualny stan wdrożenia eATA – sierpień 2026
Od 1 czerwca 2026 roku cyfrową obsługę karnetów uruchomiły administracje celne 27 państw Unii Europejskiej, w tym Polski, a także Norwegii, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii.
Zgodnie z obecnym harmonogramem wdrożenie w pozostałych państwach jest planowane stopniowo do końca 2027 roku. Faktyczny stan obsługi na całej trasie trzeba potwierdzić przed podróżą. Pełne światowe przejście na cyfrową procedurę jest planowane od 1 stycznia 2028 roku.
Ważne: jeżeli trasa obejmuje państwo, które przyjmuje tylko karnety papierowe, dokument papierowy nadal będzie potrzebny. Przy trasie mieszanej część operacji może być wykonywana zarówno cyfrowo, jak i na papierze.
Czy eATA zastąpił już dokument papierowy?
Nie we wszystkich przypadkach. W okresie przejściowym instytucja wydająca może wystawić karnet w formie papierowej, cyfrowej albo równolegle w obu formatach. Decyzja zależy przede wszystkim od państw docelowych, krajów tranzytowych i rodzaju planowanych operacji.
Przed każdym wyjazdem należy sprawdzić gotowość wszystkich państw znajdujących się na trasie. Sam fakt, że Polska i państwo docelowe obsługują eATA, może nie wystarczyć, jeżeli po drodze wykonywana będzie operacja w państwie działającym jeszcze wyłącznie w systemie papierowym.
Jak wygląda cyfrowa obsługa krok po kroku?
- Złożenie wniosku: przedsiębiorca składa wniosek w systemie właściwej instytucji wydającej.
- Wydanie karnetu: format papierowy, cyfrowy lub podwójny jest dobierany do planowanej trasy.
- Pobranie karnetu: posiadacz otrzymuje identyfikator i dane umożliwiające zapisanie cyfrowego karnetu w aplikacji lub systemie desktopowym.
- Przygotowanie deklaracji: przed odprawą wybiera rodzaj operacji i towary objęte danym przekroczeniem granicy.
- Przedstawienie kodu: podczas odprawy okazuje funkcjonariuszowi kod QR albo kod transakcji.
- Potwierdzenie operacji: po zatwierdzeniu transakcja zostaje zapisana, a posiadacz może sprawdzić jej status w systemie.
Zastosowanie karnetu ATA – jakie towary może obejmować?
Zakres towarów wynika z zasad systemu ATA i przepisów stosowanych przez państwa podróży, a nie z tego, czy karnet ma formę papierową czy cyfrową. Najczęściej obejmuje on:
- Próbki handlowe i wzory: towary prezentowane kontrahentom, które nie są przeznaczone do sprzedaży podczas pobytu.
- Sprzęt zawodowy: m.in. sprzęt fotograficzny, filmowy, pomiarowy, muzyczny, informatyczny lub techniczny używany podczas czasowego zlecenia.
- Towary na targi, wystawy i pokazy: eksponaty, wyposażenie stoiska i materiały demonstracyjne przeznaczone do powrotnego wywozu.
Ważne: karnet ATA co do zasady nie służy do towarów przeznaczonych do sprzedaży, zużycia, przerobu ani naprawy. Niektóre towary lub sposoby ich wykorzystania mogą nie być akceptowane w danym państwie. Karnet nie zastępuje wymaganych licencji, zezwoleń, dokumentów sanitarnych, weterynaryjnych ani przepisów dotyczących użytkowania sprzętu, np. dronów.
Ryzyko finansowe i dokumentacyjne
Jeżeli towar nie zostanie prawidłowo powrotnie wywieziony, zostanie sprzedany, zużyty albo zabraknie potwierdzenia zamknięcia operacji, mogą powstać należności celne i podatkowe oraz roszczenie w ramach międzynarodowego systemu gwarancyjnego. Konsekwencje zależą od państwa i okoliczności sprawy. Dlatego ważna jest zgodność listy towarowej, numerów seryjnych, terminów i potwierdzeń wszystkich odpraw.
Korzyści cyfrowego systemu eATA
- Dostęp do danych w aplikacji lub systemie desktopowym: posiadacz może przechowywać cyfrowy karnet i przygotowywać deklaracje dla poszczególnych operacji.
- Lepsza historia transakcji: zatwierdzone operacje są rejestrowane w systemie, co ułatwia kontrolowanie przebiegu podróży i statusu karnetu.
- Sprawniejsza wymiana danych: kod QR lub kod transakcji pozwala organowi celnemu uzyskać dostęp do danych karnetu bez ręcznego przepisywania całej dokumentacji.
- Możliwość wcześniejszego przekazania informacji: system obsługuje powiadomienia lub deklaracje przed przybyciem, jeżeli dana administracja celna korzysta z tej funkcji.
- Mniejsze ryzyko części błędów formalnych: ustrukturyzowany obieg danych może ograniczyć pomyłki, ale nie zwalnia posiadacza z obowiązku sprawdzenia listy towarów i poprawności deklaracji.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Co to jest karnet ATA i eATA?
Karnet ATA jest międzynarodowym dokumentem celnym ułatwiającym czasowy przywóz określonych towarów z warunkowym zwolnieniem z należności przywozowych, pod warunkiem ich terminowego powrotnego wywozu. eATA to cyfrowy system obsługi danych karnetu, deklaracji i operacji celnych.
Czy eATA całkowicie zastąpił już papierowy karnet ATA?
Nie. Lata 2026–2027 są okresem przejściowym. Zależnie od państw na trasie karnet może być wydany w formie cyfrowej, papierowej albo w obu formatach. Pełne światowe przejście na system cyfrowy jest planowane od 1 stycznia 2028 roku.
W jakich krajach eATA działa od 1 czerwca 2026 roku?
Pierwszą grupę tworzą wszystkie państwa Unii Europejskiej, w tym Polska, a także Norwegia, Szwajcaria i Wielka Brytania. Przed wyjazdem trzeba sprawdzić również kraje tranzytowe, ponieważ nie wszystkie państwa systemu ATA przyjmują już cyfrowy format.
Jak działa cyfrowa odprawa eATA?
Posiadacz pobiera cyfrowy karnet do ATA Carnet App albo obsługuje go w ATA Carnet Desktop. Dla konkretnego przekroczenia granicy przygotowuje deklarację i przedstawia organowi celnemu kod QR lub kod transakcji. Funkcjonariusz weryfikuje towar i zatwierdza operację w systemie.
Czy złożenie wniosku online w KIG oznacza otrzymanie eATA?
Nie zawsze. Elektroniczny wniosek jest sposobem ubiegania się o karnet. Forma używana podczas odprawy zależy natomiast od gotowości państw na całej trasie i zasad zastosowanych przez instytucję wydającą.
Czy eATA działa obecnie w USA?
USA uczestniczą w systemie ATA, ale nie znalazły się w pierwszej grupie administracji uruchamiających cyfrową procedurę 1 czerwca 2026 roku. Przy takiej trasie może być potrzebny karnet papierowy albo równoległa obsługa obu formatów. Należy to potwierdzić przed podróżą.
Czy eATA działa w Wielkiej Brytanii?
Tak. Wielka Brytania rozpoczęła cyfrową obsługę karnetów 1 czerwca 2026 roku. Dokument papierowy może być jednak nadal konieczny, jeżeli trasa obejmuje państwo nieobsługujące jeszcze eATA.
Jakie towary można przewozić na karnecie ATA?
Najczęściej są to próbki handlowe, sprzęt zawodowy oraz towary na targi, wystawy i pokazy. Towar powinien być możliwy do zidentyfikowania i co do zasady powrócić w niezmienionym stanie. Zakres zastosowania należy sprawdzić dla każdego państwa podróży.
Czy mogę przewozić sprzęt fotograficzny, instrumenty lub drona?
Taki sprzęt może kwalifikować się jako sprzęt zawodowy. Karnet nie zastępuje jednak zezwoleń wymaganych na używanie drona, urządzeń radiowych ani innych towarów podlegających ograniczeniom w państwie docelowym.
Co może się stać, jeśli procedura ATA nie zostanie prawidłowo zakończona?
Brak powrotnego wywozu lub potwierdzenia zamknięcia operacji może spowodować powstanie należności celnych i podatkowych, roszczenie gwarancyjne i dodatkowe koszty. Konsekwencje zależą od państwa oraz okoliczności sprawy.
Ile kosztuje karnet ATA?
Koszt zależy od wartości towarów, liczby podróży, krajów docelowych i tranzytowych oraz zakresu gwarancji. Od 1 stycznia 2026 roku KIG stosuje nowy model naliczania opłat. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualny cennik i kalkulator KIG oraz koszt obsługi agencji.
Jak wcześnie rozpocząć przygotowanie karnetu?
Zgodnie z regulaminem KIG obowiązującym od 1 czerwca 2026 r. wniosek należy złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem. KIG zastrzega sobie prawo oddalenia wniosku złożonego później niż 14 dni przed planowaną podróżą. Przy rozbudowanej liście towarów, zabezpieczeniu lub trasie wielokrajowej warto rozpocząć procedurę jeszcze wcześniej.
Informacje zaktualizowane: 13 sierpnia 2026 r.
Opis okresu przejściowego eATA opracowano na podstawie aktualnych informacji Międzynarodowej Izby Handlowej, Światowej Organizacji Celnej i Krajowej Izby Gospodarczej. Właściwy format karnetu i wymagania należy każdorazowo potwierdzić dla państw docelowych, tranzytowych i planowanych operacji.
Praktyczne, anonimowe przykłady
Opisane sytuacje ilustrują typowe zastosowania karnetu ATA. Nie dotyczą konkretnego klienta i nie gwarantują takiego samego rozstrzygnięcia.
Sprzęt wystawienniczy wysyłany na targi
Firma wywoziła stoiska, monitory i próbki do Wielkiej Brytanii, a następnie przywoziła je z powrotem. Kluczowe było przygotowanie dokładnej listy towarów, numerów seryjnych, wartości, trasy i terminów oraz sprawdzenie formatu karnetu akceptowanego na każdym etapie podróży.
Ekipa filmowa podróżująca przez kilka państw
Sprzęt kamerowy miał być używany kolejno w kilku krajach. Oprócz kompletnej listy wyposażenia należało zaplanować kolejność operacji celnych i sprawdzić, czy na całej trasie potrzebny będzie format cyfrowy, papierowy albo rozwiązanie przejściowe.
Źródła urzędowe i instytucjonalne
Format karnetu, zasady okresu przejściowego i opłaty należy sprawdzać dla planowanej trasy i terminu podróży. Poniższe materiały prowadzą do bieżących informacji ICC, KIG i Komisji Europejskiej.
Planujesz podróż z towarem na karnecie ATA?
Sprawdzimy planowaną trasę, kraje tranzytowe, listę towarów i wymagany format karnetu. Pomożemy przygotować dokumentację i prawidłowo przeprowadzić operacje wywozu, przywozu oraz tranzytu.
Skonsultuj karnet ATA